Myfyrdodau ar ddechrau blwyddyn

Ar ddechrau blwyddyn

I Dduw y dechreuadau
rhown fawl am ddalen lân,
am hyder yn y galon
ac ar y wefus, gân:
awn rhagom i'r anwybod
a'n pwys ar ddwyfol fraich;
rho nerth am flwyddyn arall
i bobun ddwyn ei faich.

Ar sail ein doe a'n hechdoe
y codwn deml ffydd,
yn nosau ein gorffennol
ni fethodd toriad dydd;
a hithau'n ddyfnder gaeaf
disgwyliwn wanwyn Crist
a chlywed llais y durtur
uwch pob wylofain trist.

Boed blwyddyn gymeradwy
yr Arglwydd wrth ein dôr,
dirwyned drwy ein dyddiaudrugaredd hael yr Iôr:
a ni wrth borth y misoedd
yn ffyddiog am a ddaw,
ar drothwy'r daith anesgor
gafaelwn yn ei law.

(John Roderick Rees, Caneuon Ffydd, rhif 87)

---

Gweddi ar ddechrau blwyddyn a degawd newydd, 2010

A ninnau wedi cyrraedd blwyddyn newydd a degawd newydd rydym yn troi atat am arweiniad.

Cymysg iawn fu ein hanes yn ystod y degawd a aeth heibio ond mae gennym lawer o bethau i ddiolch amdanynt.

Diolch am y cerrig milltir a luniodd ein bywydau ar ddechrau'r ganrif hon – y dyfeisgarwch, y llwyddiannau, yr hwyl a'r chwerthin, y cyfle i deithio ac i flasu profiadau newydd a gwahanol, y gwmnïaeth ymhlith teulu a ffrindiau ac am yr oriau o fwynhad a gawsom yn sgil cefnogaeth ac anogaeth cyfeillion mewn gwaith a hamdden.

Diolch hefyd am ein cynnal yn ystod stormydd bywyd – y dyddiau blin, mewn profedigaeth a diflastod, adeg anhwylder iechyd a siomedigaethau mewn gyrfa ac uchelgais, ac am roi'r nerth i ni allu wynebu ergydion bywyd heb i hynny ein llethu.

Y da a'r drwg a'r tyndra rhwng y ddau yw drama bywyd.

Y mae gennym hefyd lawer rheswm i ddiolch am i ni dderbyn anghenrheidiau syml a sylfaenol bywyd, y pethau y byddwn yn aml, yn rhy aml o lawer, yn eu cymryd yn ganiataol. Diolch am gysgod, am wres, am fwyd a diod, am ddillad a chysur ein cartrefi ac am allu bod yn symudol.

Diolch am gyfleoedd i werthfawrogi rhyfeddodau'r Cread. Dysg ni i barchu a diogelu'r Cread ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Diolch am y cain a'r celfydd, yr hardd a'r ysbrydoledig mewn cerdd a chelf a chân. Diolch am bopeth sy'n ymestyn ein profiadau a'n gwerthfawrogiad o'r pethau gorau mewn bywyd.

Nawr,a ninnau yn wynebu blwyddyn newydd teimlwn yn ansicr heb wybod beth sydd o'n blaenau. Mae'n creu rhyw ofn a dychryn yn ein calonnau. Rydym yn sylweddoli nad ydym yn greaduriaid hunangynhaliol a'n bod yn dibynnu ar nerthoedd a galluoedd sydd yn fwy ac yn gryfach nag y byddwn ni byth. Y mae angen llaw arnom i gydio ynddo ac ysbrydoliaeth i'n cynnal er mwyn i ni allu ymdopi â hynt a helynt a sialensau'r byd.

Rydym yn gweddio heddiw dros bawb sy'n teimlo'n lluddedig a blin, yr hen, y methedig, y clwyfedig, yr unig a'r rhai sy'n byw yng nghysgod ofn. Gweddïwn dros y rhai hynny sydd wedi eu siomi mewn bywyd. Cofiwn am y rhai sy'n poeni am eu hiechyd, y rhai sy'n gofidio am arian, am eu diogelwch personol a'u teuluoedd, a'r rhai sy'n ansicr am ddyfodol eu swyddi.

Gweddïwn yn arbennig am y miloedd sy'n dioddef oherwydd trychinebau natur, a'u tir, eu cymunedau, eu cartrefi a'u teuluoedd wedi eu rhwygo. Cofion am y trueiniaid sy'n dioddef yn Haiti. Wrth weld y chwalfa ar ein setiau teledu a'n cyfrifiaduron ac yn y papurau newydd teimlwn yn ddiymadferth heb wybod beth i'w wneud a sut i'w helpu. Rydym yn gweddïo dros bob unigolyn sydd wedi goroesi ac sydd wedi eu gadael yn unigrwydd y llanast. Cofiwn hefyd am y rhai sydd yno yn ceisio cynorthwyo'r dioddefwyr yn y drychineb. Diolch am eu dewrder a'u dyfalbarhad.

Gweddïwn hefyd dros ein plant a'n pobol ifanc. Diolch am ddiniweidrwydd plentyn ac am asbri ieuenctid.

Sylweddolwn ein bod yn byw mewn cyfnod o newid mawr o ran ein cymdeithas a'n cenedl. Rydym yn dystion i newidiadau mawr mewn ffordd o fyw ac ansawdd bywyd, ac rydym yn derbyn nad oes dim i aros yn llonydd a bod newid yn anorfod. Mae datblygiadau technoleg wedi gweddnewid y ffordd rydym yn casglu gwybodaeth ac yn cyfathrebu â'n gilydd ac mae'r bendithion sy'n dod yn sgil y darganfyddiadau newydd yn cyfoethogi ac yn ehangu ein profiadau. Diolchwn am y cyfryngau gwyddonol a thechnolegol sy'n gwneud bywyd yn hwylusach i bawb ohonom, yn ein cartrefi, mewn ysgolion a cholegau, mewn swyddfeydd ac yn y gweithle, mewn ysbytai ac mewn canolfannau gofal.

Dysg i ni fel Cristnogion ac fel sefydliadau Cristnogol i sylweddoli bod newid yn hanfodol a rho'r awydd ynom i fod yn barod i addasu ac i newid i ateb sialens yr oes newydd ac i gyflwyno neges yr efengyl fel cyfrwng deinamig a pherthnasol yn y gymdeithas gyfoes. Tyn ni allan o'r hen rigolau traddodiadol unffurf, ac ar ddechrau blwyddyn newydd gofynnwn am i ti am arweiniad i ni allu gweld y cyfan ar ffurfafen ehangach, a rho'r hyder ynom i allu dweud wrth eraill sut y gall y gwerthoedd Cristnogol ein gwneud yn well pobl a sut y gall dilyn Crist arwain at greu cymdeithas a byd a fydd yn fwy heddychlon, cytûn a dedwydd.

Maddau i ni am ein difaterwch, ein digalondid a'n diffyg brwdfrydedd. Rydym ni'n aml yn gul ein gwelediad ac yn ddiog, yn amharod i ymateb, i godi'n llais ac i ysgwyddo'r baich. Rho fywyd newydd i ni a thipyn o dân yn ein boliau ar ddechrau'r flwyddyn hon:

Ehanga 'mryd a gwared fi
Rhag culni o bob rhyw,
Rho i mi weld pob mab i ti
Yn frawd i mi, O Dduw.

Amen

(Wynne Melville Jones)

---

Wedi i gân yr angylion ddistewi,
wedi i'r seren gilio o'r ffurfafen,
wedi i'r brenhinoedd a'r tywysogion
ddychwelyd adref,
wedi i'r bugeiliaid ddychwelyd
at eu praidd,
yna bydd gwaith y Nadolig yn dechrau:
canfod y colledig,
iacháu'r clwyfedig,
bwydo'r newynog,
rhyddhau'r carcharor,
ailadeiladu'r cenhedloedd,
dwyn heddwch i blith y bobl,
creu cerddoriaeth yn y galon.

(Howard Thurman; dyfynnwyd yn Cristion, Nadolig 2009)

---

Gweddi ar ddechrau blwyddyn

Trown at yr Arglwydd mewn eiliadau o ddistawrwydd
cyn myfyrio gyda'r emynydd:

'Distewch, cans mae presenoldeb Crist,
y sanctaidd Un gerllaw,
Dewch, plygwch ger ei fron
mewn dwfn, barchedig fraw,
Dibechod yw efe,
lle saif mae'n sanctaidd le,
Distewch, cans mae presenoldeb Crist,
y sanctaidd Un gerllaw.'

Diolch iti, Arglwydd, ein bod ni weithiau
yn medru encilio i ddistawrwydd
o sŵn y byd a'i boen,
o ruthr beunyddiol ein bywyd,
o sŵn cleber dynion,
o ddadlau dyddiol ein byd,
o floedd y dorf a'r doethinebu teledol a'r sgwrsio gwag.
Diolch am yr eiliadau gwâr, sanctaidd
pryd y medrwn synhwyro'r presenoldeb dwyfol.

Yn y dwys ddistawrwydd hwn,
torred dy leferydd ar ein clyw.
Bydd yn gymorth i ni wynebu'r flwyddyn sydd yn agor o'n blaen
megis dalen newydd lân.

Rho gymorth i ni werthfawrogi'r distawrwydd a'r dwyfol
yng nghanol galwadau seciwlar ein bywyd.

Gwrandawn eto ar eiriolaeth yr emynydd:

'Distewch, cans gogoniant Crist ei hun
o'n cylch lewyrcha'n gry.
Fe lysg â sanctaidd dân,
mawr ei ysblander fry.
Brawychus yw ei nerth,
Breswylydd mawr y berth.
Distewch, cans gogoniant Crist ei hun,
lewyrcha'n gry.'

Yn y distawrwydd, dysg ni i dderbyn y goleuni tragwyddol
a ddaw o'th ogoniant,
y golau a rydd i'n difaterwch materol
ias o obaith,
golau sy'n dangos i'r di-fai
edifeirwch,
y goleuni a lysg ymaith ein hunanoldeb megis sofl sych.
O Arglwydd, dysg ni i blygu
yn ostyngedig o flaen y goleuni,
fel yr agorwn ein calonnau
i wres yr ysbryd sanctaidd
a fydd yn ein cyfarwyddo drwy'r flwyddyn newydd.

A dyma'r emynydd eto yn erfyn arnom:
'Distewch, cans mae nerth yr Arglwydd Iôr
yn symud yn ein plith,
Daw i'n hiacháu yn awr,
gweinydda'i ras fel gwlith.
Fe glyw ein hegwan lef,
drwy ffydd derbyniwch ef.
Distewch, cans gogoniant Crist ei hun,
lewyrcha'n gry.'

Yn y distawrwydd, Arglwydd, cryfha ein ffydd
fel y sylweddolwn y pŵer mawr
sydd yn dy gariad tuag atom.
Weinyddwr mawr grasusau bywyd,
cynheuwr y berth sy'n llosgi heb ei difa,
diolchwn iti am fendithion y flwyddyn a aeth heibio.

Erfyniwn am dy bresenoldeb,
am dy gwmni wrth rodio
ar ffyrdd troellog y flwyddyn hon eto,
a chael teimlo dy nerth yn ein cynnal
wrth ymgodymu â beunyddiol alwadau'r dydd.

Bydded i ni gerdded allan o ddistawrwydd ein hencil
yn gryfach a gloywach eneidiau
i wynebu rhuthr y byd
a phwys ei oruchwylion diderfyn,
yn eneidiau cytûn
a fydd yn deilwng o'th deyrnas di,
yn oleuni i'n cyd-fforddolion ar y troeon tywyll.

Ac yn y goleuni,
bydded i ni brofi'r iechyd ysbrydol
a'n gwna ni yn ddinasyddion cymwys
i gerdded llwybrau'r flwyddyn neweydd hon
i'w therfyn.

Mawrygwn y distawrwydd,
a'r eiliadau tawel i gymuno â thi,
a diolchwn am fendithion
yr awr dawel
yn dy gwmni. Amen.

Vernon a Dilys Jones